Kayısının Faydaları


Kayısı; vitamin B2 , B3, A ve C vitaminleri yönünden zengin ve bolca doğal şeker içeren bir meyvedir. Ülkemizde en bol ve en lezzetli haliyle Malatya’da yetişen kayısı; magnezyum, kalsiyum, demir, fosfor, kükürt, bakır, krom ve manganez minerallerini de içermektedir. Meyvesi kadar çekirdeği de değerli olan kayısının faydaları çoktur.

Yuvarlak görünümü ve sarı rengiyle güneşe benzetilen kayısı, vücudu güneşin zararlı etkilerinden  korur. Bilim adamları, kayısı gibi sarı ve turuncu renkli meyvelerin gözler için faydalı olduğunu ve kansere karşı koruyucu özellikte olduğunu söylemektedir.

Çok düşük kalorili olmasına rağmen besleyici olması ve bol lif içermesi yönüyle kilo vermek isteyenler için ideal bir besindir. İçerdiği lifler bağırsakları da çalıştırdığı için, kabızlık için ilk başvurulan gıdalardan biridir. Bunun için birkaç kuru kayısı ılık suda bekletilerek yumuşatılmalı; sonra hem kayısı yenilmeli, hem de içinde beklediği su içilmelidir.

Kayısının Sağlığa Faydaları

Kabızlık: Kabızlık dışkının kuruyup sertleşmesi sebebiyle oluşur. Normalden daha sert olan dışkı bağırsaklardan daha zor geçer ve vücuttan atılması zorlaşır. Bir takım ilaçlar kabızlığa kapı aralayabilir fakat kabızlığın başlıca sebebi kötü beslenme alışkanlıklarıdır.

Eğer yeteri kadar su içmiyorsanız, berbat besleniyorsanız (fast-food, konserve gıdalar..gibi) ve almanız gerekli olan besin lifini almıyorsanız kabızlık riski yükselir. En çok besin lifi içerir meyveler arasında bulunan kayısı hem kabızlığı engellemek hem de kabızlığın tedavisi için önerilmektedir.

1 tane orta boy kayısı yaklaşık 1 gr besin lifi içerir ve bu miktar gündelik besin lifi ihtiyacının %3’üne denk gelir. Dışkıyı yumuşatarak bağırsaklardan geçişini kolaylaştıran besin lifi sağlıklı bir sindirim sistemi için son derece mühimdir.

Besin lifi yalnızca kabızlığın geçmesine değil hem de kötü kolesterolün düşürülmesine de yardımcı olabilir. Sık sık kabızlık problemi yaşıyorsanız kayısı dışında lif bakımından zengin yaban mersini, armut, ahududu, greyfurt ve erik benzeri meyveleri fazladan tüketmelisiniz.

Kemik Sağlığı: Kayısı sağlıklı kemik gelişimi ve kemik yapısının korunması için gerekli olan vitamin ve minerallerin çoğunu içermektedir. Belki tek başına kemikleri muhafaza etmek için yeterli değildir fakat kemik sağlığının ön planda olduğu bir beslenme programı uyguluyorsanız kayısıyı yemeniz gerekli olan meyveler listesine ekleyebilirsiniz.

Kemikler için önemli fosfor, manganez, kalsiyum, demir ve bakır mineralleri durumundan zengin olan kayısı osteoporoz gibi kemik hastalıklarından korunmak için tavsiye edilen meyvelerden biridir.

Kalp Sağlığı: Bitki kaynaklı gıdalara has (polifenolik antioksidanlar) flavonoid ve diğer antioksidanlar durumundan zengin olan kayısı kalp hastalıkları dahil olmak üzere birçok ciddi hastalığın görülme riskini artıran “oksidatif stresi” dengeler.

Ayrıca bu antioksidanlar vücudumuz tarafından kılcal damar duvarlarının yapısını korumak için kullanılırlar.

Göz Sağlığı: Kayısıya rengini veren karotenoid ve lütein üzerine yapılan tetkiklerde bu pigmentlerin göz sağlığının savunmasına yardımcı olduğunu ve yaşla beraber meydana çıkan göz hastalıklarının riskini düşürdüğünü meydana koymaktadır.

C vitamini durumundan zengin olan kayısı ve greyfurt, portakal, çilek, yeşil yapraklı sebzeler, Brüksel lahanası gibi meyve ve sebzeleri daha çok yemeniz katarak, sarı nokta hastalığı (makular dejenerasyon) gibi hastalıkların görülme olasılığını önemli oranda azaltacaktır.

İltihap: Yalnızca bitkisel besinlerde yer alan kateşinler (catechins) bakımından zengin olan kayısı (1 tane kayısı 4-5 gr kadar kateşin içerir) bu özelliği ile romatizma, bronşit benzeri iltihaplı hastalıkların tedavisine yardımcı olabilmektedir.

Yapılan araştırmalar kateşinlerin iltihabın ciddi adımlarından biri olan cyclooxygenase-2 (cox-2) enziminin aktivitesini baskıladığını ortaya koymaktadır. Fakat bu araştırmaların sayısı henüz yeterli seviyede değildir ve kayısının bu yararı ile ilgili daha çok bilgi için kişilerin katılımıyla yapılacak bilimsel çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Potasyum: Vücut fonksiyonlarının devam edebilmesi için ciddi bir mineral ve elektrolit olan potasyum vücutta sıvı dengesinin sağlanmasına, kalp ritminin korunmasına, kasların hareket etmesine, sinir sisteminin doğru çalışmasına ve böbreklerin kanı filtrelemesine destek olur.

1 adet kayısı gündelik potasyum ihtiyacının %3’ünü giderir ve bu mühim mineral için epeyce sağlıklı bir kaynaktır.

Demir: Eksikliğinde halsizlik, baş ağrısı, baş dönmesi, ağız içi yaraları, saç ve cildin solgunlaşması gibi bulgular görülen demir minerali kanın bütün dokulara ve organlara oksijen taşımasını sağlayan kırmızı kan hücresi üretiminde kullanılır.

Demir içeren meyve ve sebzeler aralarında ilk sıralarda bulunan kuru kayısının 100 gramı 6 mg demir içerir ve bu miktar günlük olarak alınması tavsiye edilen demir miktarının %35’ine denk gelmektedir.

Demir eksikliği yaşıyorsanız kuru kayısı dışında taze maydanoz, ıspanak, kurutulmuş domates, yeşil zeytin ve kuru üzümü beslenme listenize ekleyebilirsiniz.

KAYISININ ETKEN MADDELERİ 

Eksikliği deride pullanma ve akne gibi cilt sorunlarına sebep olan, büyümeyi durduran, gözlerde körlüğe kadar uzanan sorunlara yol açan A vitamini;  kayısıda bol miktarda mevcuttur. Üstelik günlük A vitamini ihtiyacının yüzde 20’si tek bir kayısı ile giderilebilir. Kayısı ve katarakt üzerine yapılan bir araştırmada, kayısının katarakt ihtimalini %40 azalttığı tespit edilmiştir.

Kayısı içerdiği B vitamini türleri ile hastalıklara karşı direnç sağlar. B vitaminleri, beyin sağlığı ve güçlü hafıza için de gereklidir.

Dengesiz ve kalitesiz beslenmeden kaynaklanan magnezyum eksikliği; kişide nörolojik ve psikolojik birtakım hastalıklara yol açabilecek bir problemdir. Kayısı, içerdiği bol miktarda magnezyumla bunun önüne geçer. Aynı zamanda tansiyonu dengede tutan bir maden olduğu için kayısı tüketimiyle tansiyon da dengede tutulmuş olacaktır. Kurutulabildiği için her mevsim ulaşılabilen kayısı, her gün 2-3 adet tüketmekle vücudun magnezyum ihtiyacını karşılamakta yeterli olacaktır.

Diş, kemik, saç ve tırnak sağlığımız için büyük önem taşıyan kalsiyum; kayısının içeriğindeki madenlerden biridir. Bu maden hamileler ve gelişim çağındaki çocuklar için, daha fazla ihtiyaç duyulan bir madde olduğundan, bu kimselerin bol kayısı tüketmeleri tavsiye edilir.

Vücuttaki su ve mineral miktarını ayarlayarak elektrolit dengesini sağlayan potasyum, kayısının etken maddelerinden biridir. Kalp atışlarını ve kas dokusunu düzenleyen bu madde, tansiyonu da dengelediği için tansiyon hastalarına kayısı önerilmektedir.

Vücut tarafından üretilemeyen, dışarıdan alınması gereken protein, vücudun kas ve iskelet sisteminin gelişimi için gereklidir. İçinde su dahil hiçbir katkı olmayan bir bardak kayısı suyu, vücudun günlük protein ihtiyacını karşılamaya yetmektedir.

Kayısı hem demir hem C vitamini içerdiği için, anemi (kansızlık ) hastalığında da faydalıdır. 100 gram taze kayısı, sakatat türleri içinde kan yapma özelliğiyle bilinen 250 gram karaciğer ile eşdeğerdir.

Kayısı, uykusuzluk şikayeti yaşayan, sinirlerine hakim olamayan ve stresli bir hayat sürenler için de sakinleştirici ve uyku getirici özellikler taşımaktadır. iştahını açtığı için nekahet devresinde ki çocuklara ve hastalara ünlü doktorlar tarafından önerilmektedir.

Kayısıdaki etken maddelerden beta karoten, organların etrafını saran epitel doku ve endokrin bezlerinin çalışması için gereklidir. Bu yönüyle iç organ kanserlerinden koruyucudur.

ÇEKİRDEĞİ DE ÇOK FAYDALI

Kayısının çekirdeği kendisinden daha fazla faydalar taşımaktadır. Çekirdeğin içinde bulunan özü lezzetli bir çerezdir. Aynı zamanda çekirdekten bir yağ üretilir. Bu yağ, her türlü cilt probleminde faydası olan mucize bir yağdır.

KURU KAYISI ALIRKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİ? 

Kayısı alırken gün kurusu, yani hiçbir ilaçlama yapılmadan güneş altında kurutulmuş olan kayısı tercih edilmelidir. Fakat gün kurusu, sarı kayısı denen güneşte kurutulmamış kayısılara göre daha dayanıksızdır. Bu sebeple buzdolabı gibi serin  bir yerde saklanmaları lazımdır.

Dünya çapında kayısı üretiminde 1. ülke olan Türkiye, kayısı ihracatının 5’te birini de karşılamaktadır. Bu kadar çok üretilmesine rağmen, kayısının faydaları çok fazla bilinmemektedir. Araştırmalar her geçen gün kayısının bilinmeyen pek çok faydasını gün ışığına çıkarmaktadır.

Sosyal Medyada Paylaş Facebook Twitter Google+

Etiketler: , , ,
Eklenme Tarihi: 16 Şubat 2017

Konu hakkında yorumunuzu yazın

Kayısının Faydaları (2 Yorum)

  1. Burda belirtmek istiyom gerçektende kayısının faydaları saymakla bitmez. Kayısının faydaları arasında en çok bağırsaklara iyi geliyor.

  2. Kayısının bu kadar faydası bu kadar detaylı ve güzel bir yazıda anlatabilirdi.
    Bir Malatya’lı olarak kayısının faydalarını çok güzel makale içerisinde dökebilmişsiniz.
    Umarız bu tür yazılar artar ve bilinçli bir tüketici olmamızı sağlarsınız 🙂